Statyny to obecnie jedne z najczęściej przepisywanych leków. Zaskakujące może być to, jak mają one krótką historię. Liczy ona zaledwie kilka dekad. W 1979 roku Japończyk Akira Endo wyizolował z czerwonego ryżu drożdżowego, a następnie opatentował statynę o nazwie monakolina K. Ten związek, określony także mianem lowastatyny, we wrześniu 1987 roku został jako pierwszy wprowadzony na rynek farmaceutyczny. Od tego czasu rozpoczęła się era statyn w medycynie. Czerwony ryż drożdżowy, to produkt fermentacji białego ryżu przez pleśnie z rodzaju Monascus purpureus.
Lowastatyna jest substancją występującą także w wielu popularnych grzybach. Spore jej ilości zawiera boczniak ostrygowaty oraz znana wszystkim pieczarka dwuzarodnikowa. Szacuje się, że ilość lowastatytny w owocnikach tych gatunków wynosi 550-600 mg/kg suchej masy, co daje 55-60 mg na kg świeżego grzyba. Ponieważ zazwyczaj spożywamy 100-200 g, to pozwala na uzyskanie dawki 5-12 mg lowastatyny. Tutaj już jesteśmy blisko dawek terapeutycznych lowastatyny, które zaczynają się od 20 mg dziennie. Problemem może być jednak ograniczona biodostępność tego związku, dlatego trudno porównywać zupę grzybową do tabletki. Grzyby, to jednak nie tylko lowastatyna. Znajdziemy w nich wiele składników bioaktywnych, takich jak ergotioneninę (antyoksydant), błonnik pokarmowy, ergosterol (prekursor witaminy D3) i wiele innych. One również mogą wpływać na parametry zdrowia sercowo-naczyniowego. Jak to przekłada się na praktykę? Zdecydowanie spożywanie grzybów daje liczne korzyści zdrowotne. Warto sobie zadać zatem pytanie, czy ma to udowodnione działanie w zmniejszaniu ryzyka sercowo-naczyniowego? Na tą chwilę nie ma silnych dowodów naukowych, może najbliższe lata to zmienią. Póki co wiemy, że spożywanie grzybów wpływa najbardziej na poziom trójglicerydów oraz hs-CRP (wysokoczułe CRP, marker stanu zapalnego o niskim stopniu nasilenia). Brak dowodów nie oznacza braku działania. Grzyby nie zastąpią statyn, ale nadal są wartościowym składnikiem zdrowej diety w chorobach układu krążenia.Shin-Yu Chen et. al., Contents of lovastatin, g-aminobutyric acid and ergothioneine in mushroom fruiting bodies and mycelia.
Cassi N. Uffelman et.al.; An Assessment of Mushroom Consumption on Cardiometabolic Disease Risk Factors and Morbidities in Humans: A Systematic Review
Katarzyna Kała, Agata Kryczyk‑Poprawa, Aleksandra Rzewińska, Bożena Muszyńska; Fruiting bodies of selected edible mushrooms as a potential source
of lovastatin. European Food Research and Technology (2020) 246:713–722
